Urineverlies is een onderwerp waar veel mensen liever niet over praten. Toch is het belangrijk om te weten dat u niet de enige bent en dat er oplossingen bestaan. Als uroloog begrijpen we dat ongewild urineverlies een grote impact kan hebben op uw dagelijks leven. Een specifieke vorm hiervan is overloopincontinentie. Het is een type urineverlies dat anders werkt dan de meeste mensen denken. Graag leggen we u rustig uit wat het is, hoe het ontstaat en wat we eraan kunnen doen.
Wat is overloopincontinentie precies?
Overloopincontinentie kunt u het beste vergelijken met een emmer die langzaam wordt gevuld onder een druppelende kraan. Op een gegeven moment is de emmer tot de rand vol. Elke nieuwe druppel die erbij komt, zorgt ervoor dat de emmer overloopt. Precies dat gebeurt er ook bij uw blaas. De blaas raakt niet meer goed leeg na het plassen, waardoor er altijd een hoeveelheid urine achterblijft. Dit noemen we ‘residu’.
Uw nieren blijven continu nieuwe urine produceren, die naar de al volle blaas stroomt. Omdat de blaas zijn maximale capaciteit heeft bereikt, kan hij de druk niet meer aan. De extra urine die erbij komt, wordt er als het ware uitgedrukt, wat leidt tot ongewild urineverlies. Dit gebeurt vaak in de vorm van constant druppelen of het verliezen van kleine beetjes urine, zonder dat u echt aandrang voelt.
De symptomen herkennen
Het is niet altijd eenvoudig om overloopincontinentie te herkennen, omdat de klachten soms vaag kunnen zijn. Toch zijn er een aantal signalen die erop kunnen wijzen. Misschien herkent u zich in een of meer van de volgende punten:
- U verliest voortdurend kleine beetjes urine of u hebt last van nadruppelen.
- U heeft het gevoel dat u moet plassen, maar als u naar het toilet gaat, komt er maar een zwakke straal of slechts enkele druppels.
- U moet persen om de urinestroom op gang te krijgen of te houden.
- Na het plassen heeft u nog steeds het gevoel dat uw blaas niet helemaal leeg is.
- U moet ’s nachts vaak opstaan om te plassen (nycturie).
- U heeft vaker last van urineweginfecties.
Omdat de blaas constant overvol is, kan dit op lange termijn schadelijk zijn voor de blaaswand en zelfs voor de nieren. Daarom is het belangrijk om met deze klachten naar een arts te gaan.
Verschillende oorzaken bij mannen en vrouwen
De onderliggende oorzaak van overloopincontinentie verschilt vaak tussen mannen en vrouwen. Het is essentieel om de juiste oorzaak te achterhalen voor een effectieve behandeling.
Oorzaken bij mannen
Bij mannen is de meest voorkomende oorzaak een blokkade van de plasbuis. In de meeste gevallen wordt dit veroorzaakt door een goedaardige vergroting van de prostaat. De prostaat is een klier die rond de plasbuis ligt. Wanneer deze groter wordt, kan hij de plasbuis dichtdrukken. Hierdoor kan de urine niet meer vrij stromen en blijft er urine achter in de blaas. Dit proces verloopt vaak heel geleidelijk. In het begin merkt u misschien alleen dat de straal wat slapper wordt. Na verloop van tijd wordt het residu steeds groter, tot de blaas overloopt. Soms kan dit plotseling en pijnlijk zijn, wat we een acute urineretentie noemen.
Oorzaken bij vrouwen
Bij vrouwen is een blokkade minder vaak de oorzaak. Hier ligt het probleem vaker bij de blaasspier zelf. Soms is de blaasspier verzwakt en heeft hij niet meer genoeg kracht om samen te trekken en de urine naar buiten te duwen. We noemen dit ook wel een ‘luie’ of atone blaas. Dit kan het gevolg zijn van zenuwschade, bijvoorbeeld door een bevalling, een operatie in het bekkengebied of door aandoeningen zoals diabetes of multiple sclerose (MS). Ook een verzakking van de blaas of baarmoeder kan de plasbuis afknellen en het legen van de blaas bemoeilijken.
Diagnose en behandeling
Wanneer u met klachten bij de huisarts of uroloog komt, zullen we eerst een uitgebreid gesprek met u voeren. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek. Een belangrijke eerste stap is om te meten hoeveel urine er na het plassen in de blaas achterblijft. Dit doen we met een eenvoudige en pijnloze echo, een zogenaamde ‘bladderscan’. Afhankelijk van de bevindingen kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn, zoals een onderzoek van de urinestraal (uroflowmetrie),een kijkonderzoek van de blaas (cystoscopie) of een urodynamisch onderzoek.
De behandeling is volledig afhankelijk van de oorzaak. Als een vergrote prostaat het probleem is, kunnen medicijnen of een operatie de blokkade opheffen. Als de blaasspier zelf de oorzaak is, richten we ons op het helpen van de blaas om zich te legen. Een veelgebruikte methode is zelfkatheterisatie. Hierbij leert u om zelf, een aantal keer per dag, met een dun slangetje (een katheter) de blaas volledig leeg te maken. Hoewel dit misschien ingrijpend klinkt, ervaren veel mensen dit als een enorme opluchting, omdat het hen de controle over hun blaas teruggeeft.
Neem uw klachten serieus
Overloopincontinentie is meer dan alleen vervelend; het is een medische aandoening die aandacht nodig heeft. Het negeren van de symptomen kan leiden tot terugkerende infecties en op de lange termijn zelfs tot schade aan uw nieren. Aarzel daarom niet om hulp te zoeken. Samen kunnen we de oorzaak achterhalen en een passende oplossing vinden, zodat u weer de controle krijgt over uw blaas en uw leven. Er is niets om u voor te schamen.
Medische disclaimer: De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en kan een medisch consult niet vervangen. Neem bij gezondheidsklachten altijd contact op met uw arts.